74
İran Ekonomisinde ‘Devlet Aklı’nın Sonu ve Hücresel Kaos Dönemi
Orta Doğu coğrafyası, İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen ve Soğuk Savaş dinamikleriyle konsolide olan statükonun en keskin ve radikal kırılma noktalarından birine tanıklık ediyor. Uluslararası ilişkiler sisteminin 50 ila 80 yıllık periyotlarla geçirdiği kabuk değişimi, bu kez merkezine Tahran’ı alarak tüm bölgesel dengeleri altüst eden bir süreci tetikledi. Piyasa gözlemcileri ve strateji uzmanları, mevcut tabloyu sadece bir rejim değişikliği çabası olarak değil, devlet aygıtının yapısal olarak çözüldüğü ve “sistemik bir risk” sarmalına girdiği bir evre olarak nitelendiriyor.
- Ekonomi analistleri, İran’daki karar alma mekanizmalarının felç olmasını, ülkenin stratejik derinliğini sağlayan askeri ve siyasi liderlik kadrosunun sistemli bir şekilde tasfiye edilmesine bağlıyor.
- Piyasa dinamikleri açısından bakıldığında, “devlet aklı” olarak nitelendirilen kurumsal reflekslerin yerini şizofrenik ve irrasyonel tepkilere bırakması, yatırım ortamını tamamen zehirlemektedir.
- İran’ın bölgesel stratejisinin en dikkat çekici unsuru, ekonomik ve askeri açıdan yaşadığı devasa zayıflığa rağmen, propaganda aygıtını muazzam bir verimlilikle kullanmaya devam etmesidir.
- İran devlet aygıtının olası bir parçalanma senaryosu, ekonomi analistleri tarafından Orta Doğu haritasının yeniden çizilmesi olarak değerlendirilmektedir.
