Nouriel Roubini: İran Savaşı’nda Tırmanma En Olası Senaryo
Ünlü ekonomist Nuriel Roubini’ye göre ABD’nin İran savaşından geri adım atması düşük ihtimal. Aksine, Donald Trump’ın siyasi ve ekonomik baskılar nedeniyle çatışmayı tırmandırarak “işi bitirmeye” çalışması daha olası görünüyor. Bu süreç, kısa vadede küresel piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açarken, uzun vadede ya istikrar ya da derin bir stagflasyon riski yaratabilir.
Savaşın Süresi Ekonomiyi Belirleyecek
Roubini’ye göre savaşın ekonomik etkisi doğrudan süresine bağlı:
- Savaş uzadıkça: Petrol, doğalgaz, gübre ve diğer emtia fiyatları yüksek kalacak
- Körfez’de enerji altyapısına verilen zarar arttıkça: Küresel stagflasyon baskısı güçlenecek
Hisse senetleri, tahvil faizleri ve kredi risk primleri üzerinde ciddi etkiler yaratacak.
En Büyük Darbeyi Asya Alacak
Enerji fiyatı ve arz şoku birlikte yaşanıyor, en ağır darbe burada.
ABD ve İsrail’in Kritik Hataları
Roubini’ye göre iki büyük yanlış hesap yapıldı: İran rejiminin hızla çökeceği varsayıldı ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatamayacağı düşünüldü. Her iki varsayım da yanlış çıktı. Piyasalar şu anda Trump’ın geri adım atacağı (TACO senaryosu) ihtimalini fiyatlıyor. Ancak Geri Adım Senaryosu da sorunlu olabilir.
Nuriel Roubini’nin Temel Tezi
ABD ve İsrail’in savaşı tırmandıracak olması muhtemel adımlar arasında Kharg Adası’nın ele geçirilmesi, İran’ın enerji ihracatının kesilmesi ve yoğun bombardımanla rejimin zayıflatılması yer alıyor. Amaç rejimin çökmesini sağlamak.
İyimser Senaryo
Eğer tırmanma başarılı olursa İran rejimi birkaç ay içinde çökebilir, Hürmüz riski ortadan kalkar ve enerji piyasaları istikrar kazanır.
Kötümser Senaryo
Ancak risk büyük: Rejim ayakta kalırsa Hürmüz ve Bab el-Mandeb tehdit altında kalabilir ve 1970’lere benzer bir stagflasyon dönemi başlayabilir.
Jeopolitik Hesap: Liderlerin Zorunlu Kararı
Trump ve Netanyahu mevcut durumdan geri dönemiyor ve siyasi olarak başarısız görünme riski yüksek. Bu da tırmanmayı teşvik ediyor. Roubini’ye göre İran rejimi bölgesel istikrarsızlığın kaynağı olduğunu savunuyor.
Sonuç: Yüksek Riskli Yol Ayrımı
Roubini’ye göre dünya üç senaryodan biriyle karşı karşıya: Tırmanma + Rejim çöküşü, Tırmanma + başarısızlık, Statükonun korunması. Genel Değerlendirme: En olası yol tırmanma, ancak bu yol kısa vadede ekonomik türbülans ve orta vadede ya istikrar ya da kriz getirecek.
