FT: İran savaşı küresel ekonomide kalıcı hasar bırakabilir
Financial Times’a göre İran savaşı, küresel ekonomi için giderek büyüyen bir kriz haline geliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, enerji fiyatlarında sert yükseliş, arz zincirlerinde bozulma ve merkez bankalarının sıkışması, dünya ekonomisini resesyon riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Uzayan çatışma, küresel ticaret ve yatırım düzenini kalıcı şekilde değiştirebilir.
Savaş küresel ekonomik krize dönüşüyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar sonrası başlayan çatışma, dördüncü haftasına girerken küresel ekonomiyi tehdit eden çok boyutlu bir krize dönüşüyor.
- Piyasalar başlangıçta çatışmanın kısa süreceğini varsayarak Hürmüz Boğazı’nda büyük bir kesinti riskini fiyatlamadı. Ancak çatışmaların uzaması ve enerji altyapılarına yönelik saldırıların artması, en kötü senaryoları giderek daha olası hale getiriyor.
Hürmüz Boğazı: Küresel ekonominin “boğazı”
Dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, krizin merkezinde yer alıyor. Uzun süreli bir kapanma, 1970’lerdeki petrol şoklarından bile daha büyük bir arz krizi yaratabilir.
Doğalgaz ve kritik hammaddelerde şok
Krizin etkisi sadece petrolle sınırlı değil. Katar’daki dünyanın en büyük LNG tesisi Ras Laffan’a yönelik saldırılar, küresel gaz arzında uzun süreli hasar riskini gündeme getirdi.
- Avrupa ve Asya’da gaz fiyatları hızla yükseldi
- Gübre, helyum ve sülfür gibi kritik hammaddelerin sevkiyatı aksadı
Merkez bankaları çıkmazda
ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE), artan belirsizlik nedeniyle faizleri sabit tutma kararı aldı.
Finansal piyasalarda düzeltme riski
Yüksek faiz ve artan belirsizlik, özellikle finansal piyasalarda sert düzeltmelere yol açabilir.
Avrupa ve Asya en kırılgan bölgeler
Krizin etkileri ülkeler arasında eşit dağılmıyor. Avrupa ülkeleri, Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltmış olsa da, mali açıdan sınırlı alan nedeniyle yüksek enerji fiyatlarını absorbe etmekte zorlanabilir.
Gelişmekte olan ülkeler için çifte darbe
Gelişmekte olan ekonomiler de krizin önemli mağdurları arasında:
- Orta Doğu’dan gelen işçi dövizlerinde düşüş
- Gıda arzında bozulma
ABD bile etkilenmekten kaçamıyor
ABD net enerji ihracatçısı konumunda olsa da, küresel fiyat artışlarından etkileniyor. Uzayan savaş, kalıcı hasar demek.
Yeni bir jeoekonomik dönem başlıyor
Savaş kısa sürede sona erse bile, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği artık sürekli bir soru işareti olacak.
Sonuç: Küresel ekonomi için kalıcı kırılma riski
İran savaşı, yalnızca kısa vadeli bir enerji krizi değil, aynı zamanda küresel ekonomik düzeni yeniden şekillendirebilecek bir kırılma noktası olabilir.
Enerji, ticaret ve finansal piyasalar üzerindeki etkiler, savaş sona erse bile uzun süre hissedilmeye devam edecek.
