Vatandaşlık Maaşı (GETAD) ve Türkiye’nin Yeni Sosyal Güvenlik Mimarisi
Yönetici Özeti: Sosyal Politikada Yapısal Dönüşümün Eşiğinde Türkiye, sosyal güvenlik ve sosyal yardım rejiminde köklü değişikliklere hazırlanıyor. Kamuoyunda yaygın olarak “Vatandaşlık Maaşı” adıyla anılan, resmi literatürde ise “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi” (GETAD) olarak tanımlanan bu yeni model, “muhtaçlık odaklı” yardım anlayışından “hak temelli gelir güvencesi” modeline geçişi temsil ediyor.
Bu rapor, 2026 yılı Haziran ayında pilot uygulaması başlayacak olan sistemin tüm boyutlarını ele almaktadır. Sistemin kavramsal temellerinden teknik hesaplama algoritmalarına, bütçe üzerindeki mali yükünden sosyolojik etkilerine kadar geniş bir spektrumda derinlemesine bir analiz sunmaktadır.
1. Giriş: Sosyal Yardımdan “Asgari Gelir Güvencesine” Geçiş
- 1.1. Paradigma Değişimi: Lütuftan Haka
- 1.2. Kavramsal Karşılaştırma: UBI vs. Negatif Gelir Vergisi
- 1.3. Aile Koruma Kalkanı ve Bütünleşik Mimari
2. Sistemin Teknik Mekanizması: Gelir Tamamlayıcı Destek Nasıl Çalışacak?
- 2.1. Tamamlama Algoritması ve Matematiksel Modeli
- 2.2. Kişi Başına Düşen Gelir Kriteri: “Üçte Bir” Kuralı
3. Kapsam ve Uygunluk Kriterleri: Kimler Alabilecek, Kimler Dışlanacak?
- 3.1. Öncelikli Hedef Kitleler
- 3.2. Dışlayıcı Kriterler (Eleme Yöntemleri)
4. Uygulama Takvimi ve Kritik Dönemeçler
- 4.1. Pilot İllerin Seçimi: Neden ve Neresi?
- 4.2. 2026-2027 Yol Haritası
5. Bütçe ve Ekonomik Yük Analizi: 2026 Tartışmaları
- 5.1. Maliyet Projeksiyonları ve Kaynak
- 5.2. Asgari Ücret ve İstihdam Dengesi
- 5.3. Enflasyonist Etki
6. Başvuru Kılavuzu: Vatandaş Ne Yapmalı?
- 6.1. E-Devlet Entegrasyonu
- 6.2. Belge İstemeyen Sistem: Bütünleşik Veri Taraması
- 6.3. ASDEP Sahada
7. Sonuç: Türkiye Sosyal Devletinin Yeni Yüzyılı
Tablo 1: Sosyal Yardım Sistemleri Karşılaştırması
- Özellik Mevcut Sistem (Aile Destek Programı) Yeni Sistem (Vatandaşlık Maaşı / GETAD)
- Yasal Statü
Geçici, süreli program (Cumhurbaşkanı Kararı ile uzatılır)
Kalıcı, yasayla güvence altına alınmış hak - Ödeme Miktarı
Gelir dilimlerine göre sabit (Örn: 850-1250 TL)
Gelir açığını kapatacak kadar değişken “tamamlama” tutarı - Hedef
Nakit ihtiyacını hafifletmek
Yoksulluk sınırının üzerine çıkarmak - Kapsam
Dar gelirli haneler
Emekliler, çalışan yoksullar dahil geniş kapsam - İstihdam Bağlantısı
Zayıf
Teşvik edici, kademeli azaltma mekanizması
Yasal Uyarı ve Bilgilendirme: Bu rapor, 29 Ocak 2026 tarihi itibarıyla kamuya açık kaynaklardan derlenen bilgiler ve resmi taslaklar ışığında hazırlanmıştır. Kesin başvuru şartları ve tutarlar, yasa Resmi Gazete’de yayımlandığında netleşecektir. Vatandaşlık Maaşı, GETAD, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, 2026 sosyal yardım, gelir testi, asgari gelir güvencesi, aile destek paketi, vatandaşlık maaşı başvuru, sosyal yardım pilot iller, hane geliri hesaplama
