Türkiye’nin Nahçıvan Demiryolu Projesi Moskova’yı Endişelendiriyor
Özet: Türkiye’nin Kars’tan Nahçıvan’a uzanan yeni demiryolu projesinde somut adımlar atması, Güney Kafkasya’daki jeopolitik denklemleri değiştiriyor. ABD’nin arabuluculuğunda yapılan Ermenistan-Azerbaycan anlaşmasının ardından hız kazanan proje, Rusya ve İran’da nüfuz kaybı endişelerini artırırken; Gürcistan ve Ermenistan ise yeni koridordan nasıl faydalanacaklarını tartışıyor.
Kars-Nahçıvan Demiryolu Hattı’nda İlk Adım Atıldı
- Türkiye, Kars’tan Azerbaycan’ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti sınırına kadar uzanacak 224 kilometrelik yeni demiryolu hattı inşasına resmen başladı. Proje, Ağustos 2025’te ABD arabuluculuğunda imzalanan Ermenistan ve Azerbaycan anlaşmasının ardından hız kazandı.
- Hattın 2030’a kadar tamamlanması hedefleniyor ve bu gelişme, Güney Kafkasya’da mevcut ulaşım dengelerini kökten değiştirme potansiyeli taşıyor.
Mevcut Koridorlara Alternatif Mi?
Yeni hat, Bakü-Tiflis-Kars demiryoluna güçlü bir alternatif olabilir ve Gürcistan’ı, Rusya’yı, İran’ı ve Ermenistan’ı yakından ilgilendiriyor. Nahçıvan hattının devreye girmesi, Türkiye’nin bölgedeki bağlantılarını genişletirken, Moskova ve Tahran’ın nüfuz alanlarını daraltabilir.
Ankara’nın Uzun Vadeli Stratejisi
Türkiye, Nahçıvan hattını sadece Azerbaycan ile bağlarını güçlendirmek için değil, aynı zamanda Orta Asya’daki Türk devletleri ve Çin ile ilişkileri güçlendirecek bir ‘demiryolu İpek Yolu’ olarak görüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 2021 yılında iki ülke başkentlerini demiryoluyla bağlama hedefini ilan etti.
- Çin Faktörü ve Lojistik Kazanç
- Projeye en güçlü dış desteklerden biri Çin tarafından sağlanıyor. Pekin, Nahçıvan koridorunun Asya-Avrupa yük taşımacılığında zaman tasarrufu sağlayacağını öngörüyor.
Azerbaycan’ın Büyük Yatırımı
Bakü, Nahçıvan projesinin en kararlı destekçisi konumunda. Azerbaycan, Syunik bölgesine kadar uzanan demiryolu altyapısını modernize etmek için çalışmalar yürütüyor. Aliyev, Nahçıvan demiryolunun Türkiye sınırına kadar modernizasyonu için fizibilite çalışmalarının tamamlandığını açıkladı.
Gürcistan: Endişeli Ama Temkinli
Gürcistan, transit gelirlerini kaybetme riski olmasına rağmen bölgedeki ticaret hacminin artmasının tüm koridorlara yeteceğini savunuyor. Ancak Çin’in Nahçıvan hattına yönelmesi, Gürcistan için rekabet baskısı oluşturabilir.
Ermenistan ve İran Daha Kaygılı
Ermenistan’da yeni demiryolu hattı, Bakü’nün Zengezur Koridoru üzerindeki iddialarını güçlendirebilir. İran ise hattın Batı’nın bölgedeki etkisini artıracağı endişesini taşıyor.
Moskova’da Alarm Zilleri
Rusya, Nahçıvan projesini nüfuz genişlemesi olarak görüyor ve bu durum, Rusya’nın Ermenistan üzerindeki kaldıraçlarını azaltabilir. Bazı analistler, Rusya’nın diplomatik baskıyı artırabileceğini savunuyor.
Kaynak: Eurasia Review, Paul Goble
