Net Gelir Oranı: Türkiye’de Neden Önemli?
Türkiye’nin dolaylı vergiler açısından öne çıkan bir ülke olduğu bilinmektedir. Dünya ortalamasının üzerinde olan dolaylı vergi oranı ülkemizde yüzde 70’ler seviyesine kadar çıkmaktadır. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bütçe açığını yüzde 3 seviyesine düşürürken dolaylı vergi payını da yüzde 66’dan 62’ye çektiğini belirtmiştir.
Yine de, yüzde 62 gibi bir oran halen sağlıklı bir ekonomi yapılanması için ideal olmaktan uzaktır ancak gerileme kaydedilmiş olması önemlidir. Bütçe açığının oransal olarak azalması ise bazı şüpheleri de beraberinde getirmektedir.
Bakan Şimşek’in bu yaklaşımı biraz karışık gibi görünse de, gerçekler incelendiğinde başka cevaplanması gereken sorular ortaya çıkmaktadır. Örneğin dolaylı vergilerin payına, ÖTV ve KDV’nin de dahil olup olmadığı gibi.
- Verginin vergisi olması ilkesine aykırı olan bu durum üzerinde durulması gereken önemli bir konudur ve eleştirilere açık bir cevap verilmemesi endişe vericidir.
Dolaylı vergilerin gelirler içindeki payının düşürülmesi için yapılan uygulamaların insanları zor durumda bıraktığı gözlemlenmektedir. Bu durum, özellikle e-haciz uygulamaları ve bloke edilen hesaplar üzerinden yapılan ödemeler zincirini kırmayı hedeflemektedir.
Ülke ekonomisinin önemli bir kısmının kayıt dışı veya merdiven altı faaliyetlerden oluştuğu gerçeği göz ardı edilerek, mevcut mükelleflere sürekli baskı yapılmak ne kadar mantıklıdır, tartışmaya açıktır.
Vergi gelirlerinin bütçede yer almasına rağmen tahakkuk edilen vergilerin ne kadarının tahsil edildiği de önemlidir. Bakan Şimşek’in bu konuda da açıklamalar yapması gerekmektedir. Ayrıca, net gelirlerin ve gelirlerin sağlıklı bir şekilde nasıl elde edildiğinin de kamuoyuna açıklanması önemlidir.
Sonuç olarak, dolaylı vergilerin payının yüksek olması, satın alma gücünün düşüşüne de etki etmektedir. Bu nedenle, gelir dağılımı adaletsizliğinin de analiz edilmesi gerekmektedir.
