İran’daki Protestolar Sessizleşiyor: Bastırılma ve Öfke
Özet: İran’da Aralık ayı sonunda başlayan ve kısa sürede rejim karşıtı bir karakter kazanan protestolar, güvenlik güçlerinin son derece sert müdahalesiyle şimdilik bastırılmış görünüyor. Aktivistler ve analistler, ülke genelinde fiili bir sokağa çıkma yasağı uygulandığını, ancak bastırılan öfkenin yeniden patlamasının kaçınılmaz olduğunu söylüyor.
- İran’da güvenlik güçlerinin olağanüstü sert müdahalesi, protestocuları şimdilik sokaklardan çekilmeye zorladı.
- Gösteriler Aralık ayı sonunda başkent Tahran’da artan enflasyon ve İran riyalinin hızla değer kaybetmesine karşı atılan sloganlarla başlamıştı.
- Aktivistlere göre son günlerde açık protestolar azalsa da, rejime yönelik öfke tamamen ortadan kalkmış değil.
“Şehirler sessiz, sokaklar silahlı”
İçeriden gelen anlatımlara göre, İran kentlerinde bugün ürkütücü bir sessizlik hâkim. Sokaklarda ağır silahlı güvenlik güçleri devriye geziyor; birçok bölgede fiili bir sokağa çıkma yasağı uygulanıyor.
- ABD’de yaşayan İranlı aktivist Mehdi Yahyanejad, yüzlerce Starlink terminalinin ülkeye sokulmasına yardımcı olduğunu ve bunların yurttaş gazeteciler tarafından kullanıldığını söylüyor.
Protestolar bastırıldı ama tamamen bitmedi
Aktivistlere göre son günlerde açık protestolar azalsa da, rejime yönelik öfke tamamen ortadan kalkmış değil. Bazı mahallelerde insanlar evlerinin pencerelerinden sloganlar atıyor, genç gruplar kısa süreli toplanmalar yapıp güvenlik güçleri gelmeden dağılıyor.
Ölü sayısı binlerle ifade ediliyor
Washington merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), bugüne kadar 2.800’den fazla protestocunun öldürüldüğünü, yaklaşık 1.700 ölümün daha incelendiğini duyurdu. HRANA’ya göre 22 bin civarında kişi gözaltına alındı.
Hastaneler bile güvenli değil iddiası
Aktivistlerin en çarpıcı iddialarından biri, yaralı protestocuların hastanelerde dahi güvende olmadığı yönünde. Yahyanejad’a göre birçok yaralı, güvenlik güçlerinin hastanelerde beklediğini bildiği için tedaviye gitmeye korkuyor.
Trump’tan sert mesajlar, ama askeri adım yok
ABD Başkanı Donald Trump, protestoların ilk günlerinde İran’ı sert biçimde uyarmış ve güvenlik güçlerinin barışçıl göstericileri öldürmesi halinde ABD’nin askeri karşılık verebileceğini söylemişti.
Rejim protestoları “ekmek isyanı” olarak okuyor
Uzmanlara göre protestoların temelinde ekonomi var. Hızla değer kaybeden riyal, ticareti felç etmiş durumda. Yoksulluk, uluslararası yaptırımlar kadar kötü yönetim nedeniyle de hızla yayılıyor.
Uzlaşan görüş: Protestolar geri dönecek
Güvenlik aygıtının –özellikle Devrim Muhafızları’nın– şu ana kadar liderliğe sadık kalması, rejimin kısa vadede ayakta kalmasını sağlıyor. Ancak uzmanlar, bu sessizliğin kalıcı olmadığını vurguluyor.
