Yazı Başlıkları
Petrol fiyatları varil başına 100 dolar seviyesinde kaldığında Türkiye’de enflasyon üzerinde önemli bir baskı oluşturabilir. Yapılan hesaplamalara göre, Brent petrol fiyatlarının bu seviyede kalması durumunda TÜFE enflasyonu üzerindeki toplam etkinin 6-8 puanı geçebileceği öngörülüyor.
Petrol fiyatları enflasyonu doğrudan etkiliyor. Kaba hesaplamalara göre, Brent petrol fiyatının varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesinde sabit kalması, Türkiye’de TÜFE enflasyonunu 6-8 puan artırabilecek bir etki yaratabilir. Bu hesaplama, Brent petrol fiyatının ortalama 65 dolar düzeyinde olduğu bir senaryoya göre yapılmıştır.
Eşel-mobil mekanizması devreye girerse, enflasyon üzerindeki etkinin bir kısmı vergi ayarlamaları yoluyla dengelebilir. Tahminlere göre, bu mekanizma sayesinde enflasyon etkisinin 1,5-2 puanlık bölümü absorbe edilebilir. Ancak bu durumun merkezi bütçeye aylık maliyeti 45-50 milyar TL civarında olabilir.
- Petrol fiyatlarındaki yükselişin net enflasyonist etkisi yaklaşık 4,4-6,3 puan aralığında gerçekleşebilir.
Eşel-Mobil Sistemi ve Enflasyon Etkisi
Eşel-mobil mekanizmasının uygulanmadığı senaryoda, petrol fiyatlarının TÜFE üzerindeki etkisi doğrudan ve dolaylı etkiler aracılığıyla gerçekleşir. Doğrudan etkiler şu şekildedir:
- Akaryakıt fiyatları: yaklaşık 1,1-1,2 puan
- Elektrik, doğalgaz ve su: yaklaşık 1,5 puan
- Toplam doğrudan etki: yaklaşık 2,6-2,7 puan
Dolaylı etkiler ise üretim ve taşımacılık maliyetlerini etkileyerek en az 3,3-3,4 puan seviyesinde olabilir. Dolaylı etkilerin bazı senaryolarda 5,0-5,5 puana kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Dolayısıyla toplam enflasyon etkisi 6-8 puan aralığında olabilir.
Eşel-Mobil Sistemi Uygulandığında
Eşel-mobil mekanizması uygulandığında doğrudan enerji fiyat artışlarının bir kısmı vergi ayarlamalarıyla dengelenebilir. Bu durumda doğrudan etkiler şu şekildedir:
- Akaryakıt fiyatları: yaklaşık 0,5 puan
- Elektrik, doğalgaz ve su: yaklaşık 1,5 puan
- Toplam doğrudan etki: yaklaşık 2 puan
Dolaylı etkilerin ise 2,5-4,3 puan aralığında gerçekleşmesi beklenmektedir. Böylece toplam enflasyon etkisi 4,4-6,3 puan aralığında oluşabilir.
Eşel-mobil sistemi ve enflasyon etkilerinin zamana bağlı olarak şekillendiği önemli bir faktördür. Ayrıca, petrol fiyatlarındaki yükselişin diğer emtia fiyatlarına etkisinin yanı sıra döviz kuru üzerinden de enflasyonist bir etki yaratabileceği unutulmamalıdır. Bu noktada, TCMB’nin çalışmaları ve piyasa analizleri önemli bir rol oynamaktadır.
Nihai enflasyon etkisi, petrol fiyatlarındaki artışın kalıcılığına bağlıdır. Yüksek petrol fiyatlarının uzun vadede kalıcı olması durumunda, enerji fiyatlarına yapılan zamların sübvansiyonlarla geciktirilmesi kısa vadede enflasyon baskısını azaltabilir, ancak uzun vadede tüketici fiyatlarına yansıması kaçınılmazdır.
Analiz: Serkan Gönençler, Gedik Yatırım
Haftalık Yatırım Raporu
Haftalık quant yatırım raporuna erişerek AI model tahminlerini, hisse giriş seviyelerini, hedef fiyatları ve makro piyasa analizini inceleyebilirsiniz.
